VIZURA 2026 // NA MARGINI

Draženka Jalšić Ernečić
8. 9. 2026.

Poetika margine u suvremenoj umjetničkoj fotografiji, na primjeru radova članova Sekcije za fotografiju ULUPUH-a, preispituje marginu kao višeslojni koncept sagledan iz rakursa prostornog, društvenog, perceptivnog i medijskog ruba autorskog djelovanja. Artikulacijom različitih autorskih strategija, od dokumentarnog i antropološkog pristupa do eksperimentalnih i konceptualnih istraživanja, pitanje margine istražuje se kao način na koji suvremeni fotografi koriste rubne motive. Prostor vizualnog i epistemiološkog pristupa vizualnim narativima naglasak stavlja na materijalnost, procesualnost i društvenu vidljivost, rubne zajednice i rubne medijske prostore. Suvremena umjetnička fotografija kao medij rubnih iskustava napušta tradicionalne dokumentarne paradigme i okreće se kontekstu rubnog u prostornom, društvenom i medijskom smislu.

Pitanje margine otvara pluralizam u kojem su fotografi vrlo često promatrači s ruba, ali i sudionici stvarnosti marginaliziranih, čime njihova pozicija postaje dvostruko angažirana. Tematski okvir margine nije shvaćen kao ilustrativni motiv, nego kao epistemiološki koncept koji otvara prostor za kritičko promišljanje vidljivosti identiteta, materijalnosti i medija. Margina je istovremeno prostor društvene nevidljivosti, vizualne i estetske napetosti, intimne introspekcije i medijskog eksperimenta. Kao metodološki alat kustoske koncepcije koristi se za mapiranje rubnih iskustava i različitih autorskih strategija, a prepoznavanjem vizualnih i tematskih rubova uspostavljaju se dijalozi dokumentarnog i eksperimentalnog.

Vizura 2026 // Na margini preispituje vizualne i društvene rubove, prostore, identitete, geste i situacije koje izmiču dominantnim narativima i pripadaju rubnim zonama, geografskim, socijalnim, emocionalnim, urbanim, ruralnim i intimnim, pretvarajući ih u vizualnu mapu marginalija suvremene umjetničke fotografije. Margina kao tematski fokus predstavlja presjek aktualnih tendencija, pri čemu je kustoski koncept odredio tematski okvir istraživanja u najširem smislu autorskog procesa. Fotografija kao alat vidljivosti bilježi rubne identitete s etičkom osjetljivošću za pitanja egzistencije, identiteta i kulture, dokumentirajući društveno i socijalno ranjive skupine, subkulture i alternativne zajednice.

Margina kao prostorni, društveni, politički ili epistemiološki rub jedan je od produktivnijih pojmova suvremene umjetničke fotografije. Kao ideja označava točku na kojoj se vidljivost lomi, identiteti umnožavaju, a norme raspadaju. To je prostorno-vremenski kontinuum u kojem se otvaraju prostori za nove oblike mišljenja, nove obrasce ponašanja i nove stavove. U suvremenoj fotografiji margina nije samo prostorni ili društveni rub, nego metodološki alat i strategija koja omogućuje kritiku moći, destabilizaciju kanona, artikulaciju povijesno potisnutih stavova i pobunu. Suvremena fotografija bilježi zone prijelaza između vidljivog i nevidljivog, dozvoljenog i zabranjenog, centra i periferije. U fotografiji postoje različiti tipovi margine, a odabrane fotografije potiču zastajanje, preispitivanje, kretanje i refleksiju.

Rubni prostori i različite poetike otvaraju pitanja društvene osjetljivosti, nevidljivosti i isključivosti. Istražuju periferiju kao prostor napuštenih industrijskih zona, međuprostora, tranzitnih koridora i hodnika, rubove urbaniteta, arhitekture i estetike napuštenog. Također istražuju rubove identiteta u portretima i autoportretima izvan normativnih okvira, subkulture, manjine, migrante, radnike, osobe starije životne dobi, humanizam i etičnost. Rubovi percepcije očituju se u eksperimentalnoj i apstraktnoj fotografiji, manipulaciji svjetlom, alternativnim procesima i vizualnim istraživanjima, granicama medija i pomacima percepcije. Rubovi svakodnevice otkrivaju se kroz mikro-situacije i geste koje prolaze neopaženo, prolaznike, banalne predmete, rubne trenutke i poetiku običnog.

Margina kao koncept u suvremenoj fotografiji nije samo tema, nego metoda koja omogućuje kritičku analizu. Fotografi bilježe rubna područja društvenih i urbanih struktura, napuštene industrijske zone, polururalna naselja i slamove, preispitujući na koji način se prostorne politike odražavaju na svakodnevni život. Odabrane fotografije članova Sekcije za fotografiju ULUPUH-a nastoje ukazati na potencijale, točke i raskrižja na kojima se može misliti, djelovati i stvarati drugačije. U tom kontekstu odabrani radovi pretvaraju marginu u aktivno promišljanje zone prijelaza, odnosa moći i mogućnosti. Primjeri autorskih praksi u metodološkom su smislu interdisciplinarni i često slojeviti.

Dokumentarni primjeri autora Miroslava Arbutine, Deyana Barića, Mateja Dokića, Saše Ćetkovića, Frana Glasa, Hrvoja Grgića, Maje Hrnjak, Ivice Lajtnera, Ante Magzana, Romana Martina, Ratka Mavara i Domagoja Severa bave se prostornim marginama i čovjekom na rubu društvenog i ekonomskog sustava. Fotograf nastoji zabilježiti humanistički narativ naglašen kadrom, prirodnim svjetlom ili pričom. U dokumentarnom pristupu autori koriste narativni pristup, reportažnu fotografiju ili estetiku tišine, stavljajući naglasak na etičku dimenziju slike i kritiku društva.

Konceptualni primjeri autora Janka Belaja, Damira Hoyke, Luke Radeka i Vladimira Šimunića naglašavaju tekstualni kontekst u kojem se margina pojavljuje kao konceptualni rub između slike i jezika. U konceptualnoj fotografiji autori inzistiraju na elementima izvedbenih umjetnosti, asocijaciji i jeziku, pri čemu konceptualni rub nije motiv, već ideja.

Eksperimentalni primjeri autora Roberta Gojevića i Maje Strgar Kurečić koriste povijesne i alternativne procese kojima nastoje naglasiti određene anomalije, svjetlosne nepravilnosti ili rub medija kao vizualni ekvivalent temi margine. Naglasak je stavljen na materijalnost fotografskog procesa i optičke vrijednosti, pri čemu su kemija i svjetlosni pomaci ontološke granice koje se istražuju.

Intimni primjeri autora Mire Martinića, Alana Matuke, Zlatka Moškona, Zorana Osrečaka, Marija Periše, Dražena Stojčića i Staše Šahman nastoje analizirati emociju i ljudski lik, vrlo često autoportret ili portret, pri čemu su predmet istraživanja emocionalne granice i rubne vrijednosti identiteta. Autori intime naglašavaju introspekciju i emocionalne fragmente u kojima vizualni narativi postavljaju ili pomiču psihološku granicu.

Vizura 2026 // Na margini okupila je članove Sekcije za fotografiju ULUPUH-a koji su temu margine predstavili kao produktivan prostor suvremene fotografije u kojem se susreću društvena relevantnost, medijski eksperiment, prostori intime i emocionalnog iskustva. Recentni umjetnički radovi potvrđuju sposobnost kritičkog promišljanja društva, prostora i medija te oblikovanja novih vizualnih narativa koji nastaju ondje gdje vidljivost, identitet i percepcija balansiraju na rubu poznatog i nepoznatog, prelamajući se u nove sadržaje.

Tema margine u suvremenoj umjetničkoj fotografiji izdvaja autore čiji prepoznatljivi prostorni, društveni, perceptivni i medijski narativi, unatoč različitim autorskim rukopisima, dijele određene zajedničke karakteristike. Odabir radova predstavlja relevantan okvir za istraživanje margine kao teme, pri čemu fotografi istražuju prostore izvan središta u geografskom, društvenom i vizualnom smislu. Svjesnim odabirom bave se nevidljivim identitetima, eksperimentalnim pristupom postavljaju rubne vizualne standarde te razvijaju osobne mikro-narative i kritičke interpretacije suvremenog društva. U svojem nevelikom formatu izložba predstavlja uzorak suvremene umjetničke fotografije koja se ne zadovoljava prikazivanjem svijeta, već kroz pluralizam autorskih pristupa nastoji kritički promišljati rubne zone dokumentarnog, konceptualnog i eksperimentalnog. Time fotografiju pozicionira kao relevantan medij kulturnog dijaloga.

---

pregledaj galeriju